3. WYCOFANIE
Brak akceptacji celów kulturowych
Brak akceptacji zinstytucjonalizowanych środków
Jest to reakcja spotykana najrzadziej. Ludzie którzy się w ten sposób przystosowują pozostają w społeczeństwie, ale do niego nie należą. Są obcy. Nie podzielając wspólnego systemu wartości mogą być uznani za członków społeczeństwa jedynie formalnie.
Taki rodzaj przystosowania może pojawić się wówczas gdy jednostka dobrze przyswoiła sobie zarówno cele jak i środki, ale dostępne jej instytucjonalne sposoby osiągania celów nie są skuteczne. Powoduje to wewnętrzny konflikt – z jednej strony utrudnione dążenie do celu, a z drugiej niechęć do stosowania efektywnych ale zabronionych środków. Likwiduje się go poprzez odrzucenie obu jego elementów.
Społeczeństwo nie godzi się jednak z takim odrzuceniem i „prześladuje” ludzi, którzy odtrącili wspólne cele.
Jest to metoda ludzi społecznie wydziedziczonych – nie otrzymują wprawdzie społecznych nagród, ale i nie przeżywają frustracji związanych z koniecznością dążenia do nich.
4. BUNT
Odrzucenie celów kulturowych i zastąpienie ich nowymi
Odrzucenie zinstytucjonalizowanych środków i zastąpienie ich innymi
Ten rodzaj przystosowania wyprowadza ludzi na zewnątrz otaczającej ich struktury, aby próbowali realizować nową strukturę. Wyobcowuje ich to z panujących celów i wzorców, które zostają uznane za narzucone z góry i nie prawomocne.
Bunt należy odróżnić od resentymentu. Ten ostatni ma miejsce gdy po cichu pożąda się tego, co głośno się potępia. Bunt natomiast jest faktycznym dążeniem do zmiany istniejącego stanu rzeczy. Występuje on gdy system instytucjonalnych środków zostaje postrzegany przez część jednostek jako przeszkoda w dążeniu do uznanych społecznie celów. Wtedy pojawia się nowa grupa, która zaczyna kreować własne cele zgodne ze swoją ideologią i własne środki prowadzące do ich osiągania.